işçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi, eylül ayı iş cinayetleri raporunu yayımladı. Raporda, eylülde 152, yılın ilk dokuz ayında ise en az 1371 işçinin iş cinayetleri sonucu hayatını kaybettiği belirtildi.
Raporda iş cinayetlerinin yüksekten düşme, ezilme, patlama, yanma, elektrik çarpması, zehirlenme gibi durumlardan kaynaklandığı belirtilirken, Fernas Madencilik, Polonez Gıda, Akcanlar Tekstil, As Plastik, Elba Bant, Eker Süt, Befesa Silvermet, Mersen, Özel Sektör Öğretmenleri, Belediye İşçileri, TELUS İnternational, Bekaert, Tarkett Zemin Kaplama, Yemeksepeti, UNTD İnşaat, MKB Rondo, Yolbulan Metal, Tolsa, Lezita, Aile Sağlığı Merkezi (ASM) çalışanları ve ülkenin dört bir yanında süren tüm işçi direnişlerini selamlıyoruz denildi.
Türkiye’de çocuk işçiliğinin bilinçli yaygınlaştırılmasının söz konusu olduğuna değinilirken, 2023-2024 eğitim öğretim döneminde en az 66 çocuk işçinin hayatını kaybettiği aktarıldı. Raporda, “Gördüğümüz en temel değişim çocuk işçi ölümlerinde ağırlığın kırlardan kentlere doğru kaymasıdır. Kırsal yoksulluğun devam etmesine rağmen çocuk işçi ölümlerinin kentlere kaymasının bazı nedenleri var. Zira kırsal yoksulluk bitmediği gibi derinleşerek devam ediyor. Ne var ki, kentsel yoksulluğun derinleşmesi, özellikle MESEM’de gördüğümüz üzere bizzat devlet politikalarıyla kitleselleştirilen çocuk işçilik ve tüm Anadolu kentlerinde yoğunlaşan Organize Sanayi Bölgesi (OSB) gerçekliği artık çocuk işçi ölümlerini kent merkezlerine ve çeperlerine taşımış durumda.”
“Tarım işçisi çocuklar tamamen sosyal hayattan dışlandığı ve yerleşim merkezleri dışında hem yaşadıkları hem çalıştıkları alanda çevrelendiklerinden ötürü ölümleri devlet ve sermaye tarafından “görünmez” kılınıyordu. Oysa çocuk işçiler artık her yerde, kentlerin merkezinde, AVM’lerde, sokakta, şantiyelerde, sanayide ve OSB’lerde. Her ailede veya sülalede bir çocuk çalışıyor, her sokakta tanıdık bir çalışan çocuk var. Üretimden gelen bu gerçeklik çocuk işçiliği “görünür” kılıyor ancak çocuk işçilik; eğitim, öğrenim, yetişecek eleman argümanlarıyla “meşrulaştırılmaya çalışılıyor” ve ölümler maskeleniyor.” denildi.
Raporda bu noktada 2024-2025 eğitim öğretim yılı başlarken talepleri şöyle hatırlatıldı;
1- Çocuk işçilik yasaklanmalı, çocuk işçi çalıştıran patronlara en ağır cezalar verilmelidir.
2- Eğitim tamamen parasız olmalı ve müfredat aklın ve bilimin ışığında yenilenmelidir. Tüm Türkiye çapında okullarda bir öğün yemek verilmeli ve yoksul çocukların ihtiyaçları devlet tarafından karşılanmalıdır.
3- MESEM’ler bir eğitim-öğrenim işlevi görmemektedir. MESEM’li çocuklar işi bedava ve ağır koşullarda çalıştırılarak öğrenmektedir. Bu anlamda MESEM’leri revize etmek imkansızdır. MESEM’ler kapatılmalı ve mesleki eğitim yeniden yapılandırılmalıdır.
4- Beceri geliştirme programı adı altında hayata geçirilmeye çalışılan programlar iptal edilmelidir. Mesleki eğitim adı altındaki işçileştirme politikalarının mesleki ortaokullar eliyle 15 yaşın altına yayılması acilen engellenmelidir.
Raporda, 2024 yılının ilk dokuz ayında iş cinayetlerinin aylara göre (güncellenmiş) dağılımı şöyle sıralandı:
Ocak ayında en az 161 işçi,
Şubat ayında en az 149 işçi,
Mart ayında en az 124 işçi,
Nisan ayında en az 165 işçi,
Mayıs ayında en az 142 işçi,
Haziran ayında en az 138 işçi,
Temmuz ayında en az 148 işçi,
Ağustos ayında en az 192 işçi,
Eylül ayında en az 152 işçi hayatını kaybetti…
Eylül ayında iş cinayetlerinin işkollarına göre dağılımı şöyle:
İnşaat, Yol işkolunda 42 işçi; Tarım, Orman işkolunda 33 emekçi (18 işçi ve 15 çiftçi); Taşımacılık işkolunda 23 işçi; Ticaret, Büro, Eğitim, Sinema işkolunda 8 işçi; Madencilik işkolunda 7 işçi; Metal işkolunda 7 işçi; Konaklama, Eğlence işkolunda 6 işçi; Belediye, Genel İşler işkolunda 6 işçi; Ağaç, Kâğıt işkolunda 4 işçi; Savunma, Güvenlik işkolunda 4 işçi; Gıda, Şeker işkolunda 2 işçi; Petro-Kimya, Lastik işkolunda 2 işçi; Çimento, Toprak, Cam işkolunda 2 işçi; Elimizdeki veriler ışığında çalıştığı işkolunu belirleyemediğimiz 6 işçi hayatını kaybetti…
• İş cinayetlerine sektörel olarak bakarsak sanayide 45 işçi, inşaatta 42 işçi, tarımda 33 işçi ve hizmette 32 işçi hayatını kaybetti…
• Ölümlerin temel nedeni güvencesiz çalıştırmanın yatay olarak bütün işkollarını kesmesi. Diğer yandan ölen işçilerden tespit edebildiğimiz kadarıyla 2’si sendika üyesi, 150’si sendika üyesi değil.
Eylül ayında iş cinayetlerinin nedenlerine göre dağılımı şöyle:
Trafik, Servis Kazası nedeniyle 35 işçi; Ezilme, Göçük nedeniyle 30 işçi; Yüksekten Düşme nedeniyle 26 işçi; Kalp Krizi, Beyin Kanaması nedeniyle 15 işçi; Şiddet nedeniyle 12 işçi; Elektrik Çarpması nedeniyle 7 işçi; Nesne Çarpması, Düşmesi nedeniyle 4 işçi; Zehirlenme, Boğulma nedeniyle 4 işçi; İntihar nedeniyle 4 işçi; Patlama, Yanma nedeniyle 2 işçi; Kesilme, Kopma nedeniyle 1 işçi; Diğer nedenlerden dolayı 12 işçi hayatını kaybetti…
• Taşımacılıkta temel ölüm nedeni trafik kazası. Bu ay tarım işçilerinin de servis kazalarını ekleyince trafik ve servis kazaları nedenli ölümler ilk sırada.
• Ezilme ve göçükler en fazla inşaat, tarım ve metal işkollarında meydana geldi.
• Yüksekten düşmelerin yüzde 85’i inşaatlarda diğer ölümler sanayide meydana geldi.
Eylül ayında iş cinayetlerinin yaş gruplarına göre dağılımı şöyle:
14 yaş ve altı 1 çocuk işçi,
15-17 yaş arası 2 çocuk/genç işçi,
18-29 yaş arası 29 işçi,
30-49 yaş arası 65 işçi,
50-64 yaş arası 40 işçi,
65 yaş ve üstü 8 işçi,
Yaşını bilmediğimiz 7 işçi hayatını kaybetti…
• Eylül ayında üç çocuk işçinin ölümüyle beraber bu yılın ilk dokuz ayında ölen çocuk işçi sayısı 57’ye ulaştı.
Rapor’un son bölümünü ise, iş cinayetlerinde hayatını kaybedenlerin il, ilçe ve isimlerinin aktarılması yer aldı.
