Türkiye’de ilaç fiyatlandırmasında kullanılan sabit Euro kurunun güncellenmesiyle birlikte, ilaç fiyatları son 20 günde ortalama %20 oranında arttı. Ancak bu fiyat artışı, sektördeki “ilaç yokluğu” krizini dindirmeye yetmediği gibi, halk sağlığı açısından yeni bir “erişilebilirlik” krizinin kapısını araladı.
Fatura Hastaya Kesiliyor
Halk sağlığı uzmanları, peş peşe gelen zamların kronik hastalıkların yönetiminde “tedavi kopmalarına” yol açabileceği konusunda uyarıyor. Özellikle emekli ve dar gelirli vatandaşlar için ilaç katılım payları ve fiyat farkları, temel gıda harcamalarıyla yarışır hale geldi.
Görüşünü aldığımız bir eczacı, “”Hastalar eczaneye geldiklerinde, devletin ödediği tutar ile ilaç fiyatı arasındaki farkın katlandığını görüyor. Birçok kişi kutu sayısını azaltıyor ya da ilacını almadan eczaneden ayrılıyor. Bu durum, tansiyon ve diyabet gibi kronik hastalıklarda geri dönülemez hasarlara yol açabilir.” dedi.
300’den Fazla İlaç “Piyasada Yok”
Zam gelmesine rağmen, reel Euro kuru ile Sağlık Bakanlığı’nın sabitlediği kur (yaklaşık 21,67 TL seviyelerinden güncellenen rakamlar) arasındaki devasa fark, ithal ilaçların Türkiye’ye girişini zorlaştırıyor. Sektör temsilcilerine göre:
• Kanser ve Diyabet İlaçları: Hayati öneme sahip moleküllere erişim %15 seviyelerine kadar geriledi.
• Çocuk Şurupları ve Antibiyotikler: Mevsimsel hastalıkların arttığı bu dönemde, en basit ateş düşürücüler bile “yok” listesinde.
• Hammadde Krizi: Yerli üreticiler, artan enerji ve hammadde maliyetleri nedeniyle üretim kapasitelerini zorluyor.
Halk Sağlığı Açısından Riskler
Halk sağlığı penceresinden bakıldığında durum sadece bir ekonomi sorunu değil, bir güvenlik meselesi haline gelmiş durumda:
1. Merdiven Altı Tehlikesi: İlacını eczanede bulamayan veya pahalı bulan vatandaşlar, internet üzerinden satılan kontrolsüz ve sahte ürünlere yönelebiliyor.
2. Hastaneye Yatışlarda Artış: İlacını düzenli kullanamayan kronik hastaların durumu ağırlaştıkça, kamu hastanelerinin acil servislerinde yoğunluk artıyor.
3. Eczacı-Hasta Karşı Karşıya: Fiyat artışlarının sorumlusu olarak görülen eczacılar, stokçuluk suçlamaları ve hasta tepkileriyle mücadele etmek zorunda kalıyor.
Çözüm Beklentisi
Türk Eczacıları Birliği (TEB) ve sağlık örgütleri, ilaç fiyat kararnamesinin sadece kur odaklı değil, halkın alım gücü ve ilaç takip sistemindeki şeffaflık üzerinden yeniden kurgulanması gerektiğini vurguluyor.
