TÜİK’İN ÇOCUK ARAŞTIRMASI: 6-17 YAŞ GRUBUNUN YÜZDE 92,7’Sİ İNTERNET KULLANIYOR, SİBER ZORBALIĞIN MERKEZİNDE AKRAN İLİŞKİLERİ VAR

featured
0
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü’nde 2026 yılı Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması’nın sonuçlarını açıkladı. Araştırma, çocukların dijital araçlara erişimini, internet ve sosyal medya alışkanlıklarını, üretken yapay zekâ kullanımını ve siber zorbalık deneyimlerini ortaya koydu.

TÜİK’in 20 Kasım 2026 tarihli bültenine göre, Türkiye’de 6-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 92,7’si internet kullanıyor. Aynı yaş grubunda cep telefonu veya akıllı telefon kullananların oranı yüzde 80,1 olarak belirlendi.

Araştırmanın öne çıkan verileri şöyle:

Internet kullanan çocuklar (6-17 yaş) %92,7

Cep telefonu kullanan çocuklar %80,1

Sosyal medya kullanan çocuklar %69,8

Dijital oyun oynayan çocuklar %68,1

Telefonunu en az 30 dakikada bir kontrol eden düzenli kullanıcılar %37,8

İnternet kullanım oranı 6-10 yaş grubunda yüzde 86,6, 11-17 yaş grubunda ise yüzde 96,9 olarak kaydedildi. Düzenli internet kullanan çocukların yüzde 86,2’si interneti video izlemek amacıyla kullanıyor. Ders çalışma, ödev ve sunum hazırlama yüzde 80,3 ile ikinci sırada yer alıyor.

Siber zorbalık verileri

Araştırmanın bu yılki önemli yeniliklerinden biri, ilk kez 11-17 yaş grubundaki çocukların siber zorbalık deneyimlerine ilişkin göstergelerin kapsamlı biçimde ölçülmesi oldu.

Siber zorbalığa maruz kalan 11-17 yaş grubundaki çocukların:

Yüzde 73,3’ü zorbalığı yapan kişinin yüz yüze tanıdığı arkadaşı veya akranı olduğunu belirtti.

Yüzde 56,5’i zorbalığın anlık mesajlaşma uygulamalarında gerçekleştiğini bildirdi.

Yüzde 51,1’i SMS ve benzeri mesajlar üzerinden zorbalığa uğradığını belirtti.

Yüzde 80,3’ü kırıcı veya incitici mesajlarla karşılaştığını ifade etti.

Araştırmaya göre eğitimine devam eden 11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 28,1’i siber zorbalığa maruz kalma, zorbalık yapma veya zorbalığa tanıklık etme durumlarından en az birini yaşadı. Bu deneyimlerin okula devamlarını etkilediğini belirtenlerin oranı kız çocuklarında yüzde 10,5, erkek çocuklarında yüzde 5,3 oldu.

Araştırmanın önceki dönemlerde 6-15 yaş grubunu kapsayan yapısı, 2026 yılında 6-17 yaş grubuna genişletildi. TÜİK ayrıca bu yıl 11-17 yaş grubunda üretken yapay zekâ kullanımını da inceleme kapsamına aldı.

Çocukların geleceği piyasaya ve dijital tekellere bırakılamaz: Eğitim, eşitlik ve güvenli yaşam hakkı!

TÜİK’in açıkladığı veriler, çocukların dijital dünyayla kurduğu ilişkinin artık gündelik yaşamın ayrılmaz bir parçası haline geldiğini gösteriyor. Ancak bu verileri yalnızca teknoloji kullanım oranları üzerinden okumak yeterli değildir. Asıl mesele, çocukların bu dünyaya hangi koşullarda katıldığı, hangi eşitsizliklerle karşılaştığı ve devletin çocukların haklarını korumak için ne yaptığıdır.

İnternet erişiminin yaygınlaşması, tek başına eğitimde fırsat eşitliği anlamına gelmiyor. Bir çocuğun internet bağlantısına sahip olmasıyla nitelikli eğitim materyallerine, güvenli dijital ortamlara ve teknolojiyi üretken biçimde kullanabileceği olanaklara erişmesi aynı şey değildir.

Yoksul emekçi ailelerin çocukları ile ekonomik olanakları geniş ailelerin çocukları arasında bilgisayar, tablet, hızlı internet, özel eğitim desteği ve dijital beceriler bakımından önemli farklılıklar bulunabiliyor. Bu eşitsizlikler, eğitimdeki sınıfsal uçurumu dijital alana da taşıyor.

Siber zorbalık verileri de dikkatle ele alınmalıdır. Zorbalığın önemli bölümünün çocukların yüz yüze tanıdığı arkadaş ve akranları tarafından gerçekleştirilmesi, sorunun yalnızca internetin anonim ve denetimsiz ortamından kaynaklanmadığını gösteriyor. Okullardaki rekabetçi ilişkiler, dışlama, ayrımcılık, toplumsal eşitsizlikler ve çocukların psikososyal destek olanaklarına erişimi birlikte değerlendirilmelidir.

Bu nedenle çözüm, çocukların internet kullanımını bütünüyle yasaklamak veya bütün sorumluluğu ailelerin üzerine bırakmak değildir. Çocukların güvenli internet erişimi, dijital okuryazarlık eğitimi, okul rehberlik hizmetleri ve etkili çocuk koruma mekanizmaları kamusal sorumluluk olarak ele alınmalıdır.

Dijital platformların çocukların kişisel verilerini kullanma biçimleri, algoritmaların yönlendirici etkileri ve çevrimiçi şiddet karşısındaki sorumlulukları da denetlenmelidir. Teknoloji tekellerinin ticari çıkarları, çocukların güvenliği ve gelişim hakkının üzerinde tutulamaz.

Dünya Çocuk Hakları Günü’nde açıklanan bu veriler, Türkiye’de çocukların yaşam koşullarına ilişkin daha geniş bir sorgulamayı da zorunlu kılıyor. Çocuk yoksulluğu, çocuk işçiliği, eğitimde eşitsizlik, MESEM uygulamaları, ücretsiz okul yemeğine erişim ve nitelikli kamusal eğitim ihtiyacı birbirinden bağımsız sorunlar değildir.

Çocukların geleceği, sermayenin ucuz işgücü ihtiyacına, dijital şirketlerin ticari hesaplarına veya ailelerin ekonomik olanaklarına terk edilemez.

Çocukların eşit, özgür, güvenli ve nitelikli bir yaşam hakkı güvence altına alınmalıdır. Eğitim ve teknolojiye erişim ayrıcalık değil, bütün çocukların temel hakkıdır!

Uygulamayı Yükle

Uygulamamızı yükleyerek içeriklerimize daha hızlı ve kolay erişim sağlayabilirsiniz.