Özet
Marksist-Leninist-Maoist teorik çerçeveden hareketle emperyalizm, savaş ve barış arasındaki diyalektik ilişkiyi kontrollü yaratarak gelişir. Birinci ve İkinci Dünya Savaşlarının kökeninde kapitalist-emperyalist sistemin iç çelişkilerinin yattığı, bu hezeyanı durduran ve barış alanını genişleten biricik gücün tarihsel olarak sosyalist devrimler ve antifaşist halk savaşları olduğudur. Günümüzde emperyalist güçler arasındaki çelişkilerin derinleşmesiyle gündeme gelen olası bir Üçüncü Dünya Savaşı, insanlık için benzeri görülmemiş bir yıkım tehdidi taşımaktadır. Mao Zedung’un “savaşı yok etmek için savaşı anlamak ve karşı durmak” ilkesinden yola çıkarak, Üçüncü Dünya Savaşı’nın ancak emekçi kitlelerin ve ezilen halkların devrimci atılımı ile durdurulabileceğini ve kalıcı dünya barışının yalnızca sınıfsız toplum hedefiyle kurulabileceği gerçekliğidir.
1. Emperyalizm ve Savaşın Diyalektik Bağlantısı
Savaş ve barış kavramları, soyut ahlaki kategoriler olarak değil, toplumsal-ekonomik formasyonların diyalektik gelişimi içinde ele alınmalıdır. Vladimir İlyiç Lenin’in belirttiği üzere emperyalizm, kapitalizmin en yüksek ve son aşamasıdır; pazar alanlarının, hammadde kaynaklarının ve nüfuz alanlarının rejimler arasında yeniden paylaşılması ihtiyacından doğar. Dolayısıyla emperyalist sistemin varlığı, doğası gereği kaçınılmaz olarak sistemik krizler ve hegemonya savaşları üretir.
Maoist teori, toplumsal çelişkileri analiz ederken temel ve baş çelişki kavramlarına vurgu yapar. Emperyalist aşamada baş çelişkilerden biri, emperyalist güçlerin kendi aralarındaki paylaşım kavgasıdır. Bu kavga, diplomatik ve ekonomik araçlarla çözülemediği noktada askeri şiddete dönmektedir. Ancak bu şiddet sarmalına karşı durabilecek tek toplumsal dinamik, üretici güçleri temsil eden işçi sınıfı, ezilen köylülük ve anti-emperyalist halk hareketleridir.
2. Tarihsel Analiz: Birinci ve İkinci Dünya Savaşlarında Sosyalist Müdahale
Birinci Dünya Savaşı ve Ekim Devrimi
1914 yılında patlak veren Birinci Dünya Savaşı, pazar paylaşımı için milyonlarca emekçinin cephelere sürüldüğü haksız ve emperyalist bir savaştı. Burjuva hükümetleri barış söylemleri üretemezken, savaşı fiilen kesen irade Sosyalist Hareket ve Bolşevik Parti oldu.
• Brest-Litovsk ve Savaşın Kesilmesi: 1917 Büyük Ekim Sosyalist Devrimi ile iktidarı alan Bolşevikler, ilan ettikleri “Barış Kararnamesi” ile Rusya’yı emperyalist savaştan çekti.
• Barışın Yayılması: Ekim Devrimi, yalnızca Rusya’da değil, Avrupa genelinde yükselen grev dalgaları ve devrimci durumlar aracılığıyla emperyalist devletleri savaşı sonlandırmaya mecbur bıraktı. Sosyalizm, emperyalist katliama devrimci bir müdahalede bulunarak ilk küresel barış hattını inşa etti.
İkinci Dünya Savaşı, Antifaşist Zafer ve Sosyalist Kampın Genişlemesi
İkinci Dünya Savaşı, kapitalizmin 1929 bunalımı sonrasında aşırı sağa kayması ve faşizmin emperyalist bir saldırganlık aracı olarak ortaya çıkmasıyla şekillendi.
• SSCB ve Kızıl Ordu’nun Rolü: İkinci Dünya Savaşı’nda faşist ekseni askeri ve siyasi olarak yenilgiye uğratan temel güç, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği ve Kızıl Ordu olmuştur. Stalingrad ve Berlin hatlarındaki direniş, insanlığı faşist barbarlıktan kurtarmıştır.
• Çin Devrimi ve Maoist Halk Savaşı: Çin’de Mao Zedung önderliğinde yürütülen Çin Komünist Partisi’nin Antijapon Direniş Savaşı ve ardından gelen Halk Savaşı, Doğu Asya’da emperyalizmin belini kırmıştır. 1949 Çin Devrimi ile birlikte dünya nüfusunun üçte biri sosyalist ve anti-emperyalist bir hatta birleşmiş, böylece küresel ölçekte emperyalizmin savaş çıkarma kapasitesi önemli ölçüde sınırlandırılmıştır.
Tarihsel Olay
Emperyalist Savaşın Niteliği
Sosyalist Müdahale ve Sonuç
1914–1918 (1. Dünya Savaşı)
Emperyalistler arası paylaşım savaşı
Ekim Devrimi (1917), savaştan çekilme ve küresel barış baskısı
1939–1945 (2. Dünya Savaşı)
Faşist saldırganlık ve küresel hegemonya kavgası
SSCB zaferi, Çin Devrimi (1949), Sosyalist Kampın kuruluşu
3. Maoist Teori ve Siyasal Savaş Doktrini: “Savaşı Savaşla Bitirmek”
Mao Zedung, Uzun Süreli Savaş Üzerine ve diğer teorik eserlerinde savaşın toplumsal ve sınıfsal niteliğini derinlemesine çözümlemiştir. Maoist kurama göre savaşlar iki temel kategoriye ayrılır:
1. Haksız Savaşlar: Emperyalistlerin, faşistlerin ve sömürgeci güçlerin halkları ezmek ve kaynakları gasp etmek için yürüttüğü savaşlar.
2. Haklı Halksavaşları: Ezilen halkların, işçi sınıfının ve sömürgelerin özgürleşmek, emperyalist saldırganlığı durdurmak ve barışı tesis etmek için yürüttüğü devrimci savaşlar.
Mao Zedung’un meşhur formülasyonu şudur:
”Savaş, insanlığın gelişiminde belirli bir aşamaya ait bir olgudur. Savaş ancak sınıfların ve devletin ortadan kalkmasıyla tamamen yok edilebilir. Savaşa karşı çıkmak yeterli değildir; savaşı ortadan kaldırmak için haklı savaşla haksız savaşa karşı durmak, devrimci savaşla gerici savaşı bitirmek gerekir.”
Bu dijalektik yaklaşım, pasifist bir barış anlayışından ayrılır. Pasifizm, emperyalizmin yapısal şiddetini pasif bir kabullenişe dönüşme riski taşırken; Maoist çizgi, barışın ancak emperyalist şiddet mekanizmalarının devrimci güçlerce tasfiye edilmesiyle kalıcı hale gelebileceğini savunur.
4. Üçüncü Dünya Savaşı Tehdidi ve Sosyalizmin Tarihsel Görevi
Günümüz dünyasında emperyalist bloklar arasındaki hegemonya krizleri, kaynak savaşları ve askeri bloklaşmalar hız kazanmaktadır. Nükleer ve ileri teknolojik silahların varlığı, olası bir Üçüncü Dünya Savaşı’nın insanlık medeniyeti için bir varoluş krizine dönüşeceğini göstermektedir.
Emperyalist Tıkanma ve Barbarlık
Kapitalizmin derinleşen kronik krizleri, emperyalist odakları yeniden sert küresel çatışmalara sürüklemektedir. Kapitalist üretim ilişkileri çerçevesinde bu krizlerin barışçıl çözümü mümkün değildir. Nitekim Rosa Luxemburg’un “Ya sosyalizm ya barbarlık” tespiti, günümüz koşullarında “Ya sosyalizm ya küresel yok oluş” biçiminde güncellenmiştir.
Devrimci Çıkış Yolu ve Kalıcı Barış
Maoist analiz uyarınca, olası bir Üçüncü Dünya Savaşı’nı önleyecek ya da patlak vermesi halinde onu yıkıcı bir sonuca ulaşmadan durduracak güç, yine sosyalist devrimler ve kitlelerin örgütlü mücadelesidir.
• Devrimci Durumun Olgunlaşması: Emperyalist savaşlar, kitleler nezdinde egemen sınıfların meşruiyetini yitirdiği devrimci durumlar yaratır.
• Halk Savaşı ve İktidarın Alınması: Emperyalistlerin kendi aralarındaki savaş hevesi, ezilen halkların devrimci Halksavaşı mücadelesiyle egemenlerin kendi iktidarlarına dönük bir tehdide dönüştürülmelidir.
• Emperyalist Tabanın Tasfiyesi: Dünya üzerindeki sömürü ilişkileri tasfiye edildikçe, savaşın maddi temelleri (pazar rekabeti, hammadde yağması, artı değer gaspedilmesi) ortadan kalkar.
5. Özcesi
Tarihsel materyalist inceleme göstermektedir ki, Birinci ve İkinci Dünya Savaşlarını durduran ve kapsama alanını genişleterek milyarlarca insana barış ve egemenlik alanı sunan güç sosyalizm olmuştur. Sosyalizm, emperyalizmin ürettiği yıkım çağlarına karşı tarihsel bir yanıt ve barış güvencesidir.
Önümüzdeki dönemde derinleşen emperyalist çelişkilerin yaratacağı Üçüncü Dünya Savaşı tehdidi karşısında kalıcı dünya barışı; soyut temennilerle veya emperyalist kurumların diplomasisiyle değil, Maoist çerçevenin işaret ettiği üzere ezilen kitlelerin örgütlü gücü, anti-emperyalist odakların birleşmesi ve sosyalist iktidarların kurulmasıyla sağlanacaktır. Savaşın kökeni olan sınıflı toplumlar ve emperyalizm tasfiye edildiğinde, insanlık tarihi ilk kez gerçek ve kalıcı barış çağına adım atacaktır.
Mehmet Karaca