Fransa’da gençliğin, öğrencilerin ve emekçilerin hayat pahalılığına, ekonomik güvencesizliğe ve geleceksizliğe karşı sürdürdüğü protestolar 7 Kasım Cumartesi günü bir kez daha ülke geneline yayıldı. Başta Paris olmak üzere çok sayıda kentte düzenlenen yürüyüş ve eylemlerde on binlerce kişi sokaklara çıktı. Öğrenci ve lise örgütlerinin çağrısıyla gerçekleşen gösterilerde gençliğin talepleri, yaşam koşullarındaki ağırlaşmaya ve hükümetin politikalarına yönelik toplumsal tepkiyle birleşti.
İçişleri Bakanlığı ülke genelinde 141 ayrı eylem ve gösteride toplam 146 bin kişinin katıldığını açıkladı. Gençlik örgütleri ve öğrenci sendikalarından oluşan gençlik sendikalar arası birlik ise katılımı 250 bin olarak duyurdu. Paris’te bakanlığın açıkladığı sayı 46 bin, gençlik örgütlerinin verdiği sayı ise 75 bin oldu.
Bu farklılık, Fransa’daki protestoların bilançosunda bir kez daha devlet ve örgütleyici kurumların sayımları arasındaki belirgin ayrımı ortaya koydu. Ancak her iki açıklama da ülke genelinde geniş bir protesto hareketinin sürdüğünü gösteriyor.
PARİS’TE RÉPUBLIQUE’TEN NATION’A: GENÇLİK SOKAKLARDA
Paris’teki ana yürüyüş République Meydanı’ndan başladı ve Nation Meydanı’na doğru ilerledi. Öğrencilerin, liselilerin ve farklı toplumsal kesimlerden katılımcıların yer aldığı yürüyüşte “Genel grev”, “Buradayız” ve hükümet karşıtı sloganlar yükseldi.
Yürüyüş güzergâhının büyük bölümü sakin geçti. Ancak Nation Meydanı’na varışın ardından polis müdahaleleri ve gerginlikler yaşandı. Polis, meydanda bir çöp konteynerinin ateşe verilmesinin ardından yaşanan olaylarda göz yaşartıcı gaz ve ses bombaları kullandı. Paris Emniyet Müdürlüğü, yaklaşık 200 kişilik bir grubun güvenlik güçlerine saldırdığını ileri sürdü. Bakanlığın açıklamasına göre yürüyüş genel olarak sakin geçmiş, olaylar dağılma sırasında meydana gelmişti.
Paris’te saat 16.45 itibarıyla 5 bin 813 önleyici kontrol yapıldığı ve 15 kişinin gözaltına alındığı bildirildi. Bu sayı, günün ilerleyen saatlerinde açıklanan ülke genelindeki toplam gözaltı sayısından ayrı değerlendirilmelidir.
Öte yandan Saray ve hükümet binalarına yakın Concorde Meydanı’nda, resmî yürüyüş güzergâhından bağımsız olarak bir araya gelen Sarı Yelekliler koordinasyonunun çağrısıyla yapılmak istenen buluşma yasaklandı. Meydanda toplanan küçük gruplar polis tarafından kontrol edildi; bazı katılımcılara izinsiz gösteriye katılma gerekçesiyle para cezası uygulandı. Sarı Yelekliler hareketinin iki temsilcisi Benjamin Ball ve Azelma Sigaux da gözaltına alındı.
HANGİ KENTLERDE EYLEMLER GERÇEKLEŞTİ?
Protestolar yalnızca başkentle sınırlı kalmadı. İçişleri Bakanlığı ve basın haberlerinde eylem ve gerginliklerin yaşandığı kentler arasında şu yerler sayıldı:
– Paris
– Lille
– Bordeaux
– Grenoble
– Rennes
– Marseille
– Toulouse
– Nantes
– Lyon
– Strasbourg
– Dijon
Böylece haberlerde adı açıkça geçen en az 11 kentte protesto veya eylem bağlantılı olaylar kayda geçti. Ancak bu, ülke genelindeki bütün kentlerin kesin sayısı değildir. Bakanlığın açıkladığı 141 rakamı şehir sayısını değil, ayrı eylem ve gösteri sayısını ifade ediyor.
Bölgesel katılım verilerinde Lille’de 10 bin, Bordeaux’da 9 bin 100, Grenoble’da 6 bin, Rennes’de 5 bin 500’e kadar ve Marseille’de 5 bin 200 kişinin gösterilere katıldığı bildirildi.
Toulouse, Grenoble, Marseille, Nantes, Lyon, Bordeaux, Strasbourg ve Dijon’da ise yürüyüşler sırasında veya sonrasında polisle göstericiler arasında gerginlikler yaşandığı açıklandı.
Lyon’da Manufacture des Tabacs çevresinde toplanan yüzlerce kişi polis müdahalesiyle dağıtıldı. Bölge valiliği, yasaklı bölgede yapılan toplanma nedeniyle 11 kişinin gözaltına alındığını duyurdu.
360 GÖZALTI, 40 BİN ÖNLEYİCİ KONTROL: GÜVENLİK GÜÇLERİ SEFERBER EDİLDİ
İçişleri Bakanlığı verilerine göre 7 Kasım günü saat 19.00 itibarıyla ülke genelinde 360 kişi gözaltına alındı. Bakanlığın saat 18.00’de açıkladığı geçici bilançoda bu sayı 232 idi. Dolayısıyla günün ilerleyen saatlerinde gözaltı sayısında artış yaşandı.
Ayrıca yaklaşık 40 bin kişi, kent merkezlerine ulaşımı sağlayan yollar ve tren istasyonlarında önleyici kontrole tabi tutuldu.
Gösteriler boyunca yaklaşık 70 bin polis ve jandarmanın görevlendirildiği; jandarmaya ait 25 zırhlı araç ile 15 TOMA’nın da güvenlik düzeninde kullanıldığı bildirildi.
Yaralı sayısı: 7 Kasım eylemlerine ilişkin yayımlanan ulusal bilançolarda göstericiler ve güvenlik güçleri bakımından toplam yaralı sayısı açıklanmadı. İçişleri Bakanlığı güvenlik güçlerinden yaralananlar bulunduğunu belirtti, ancak sayı vermedi. Bu nedenle yaralı sayısına ilişkin doğrulanmamış rakamları haberleştirmek doğru olmayacaktır.
PROTESTOLARIN SEYRİ: KATILIMDA GERİLEME, TOPLUMSAL TEPKİDE SÜREKLİLİK
7 Kasım eylemleri, Fransa’da haftalardır devam eden protesto dalgasının dördüncü cumartesi buluşması oldu. İçişleri Bakanlığı verilerine göre önceki cumartesilerdeki katılım şöyleydi:
– 17 Ekim: 550 bin kişi, 430 eylem.
– 24 Ekim: 410 bin kişi, 289 eylem.
– 31 Ekim: 320 bin kişi, 227 eylem.
– 7 Kasım: 146 bin kişi, 141 eylem.
Bu veriler, devletin sayımına göre cumartesi eylemlerinde katılımın haftalar içinde gerilediğini gösteriyor. Bununla birlikte 7 Kasım’daki 146 bin kişilik resmî katılım, protestoların ülke çapındaki yaygınlığını ortadan kaldırmıyor.
Karşılaştırma bakımından 5 Kasım Perşembe günü ücretler ve satın alma gücü için düzenlenen ulusal eylemde İçişleri Bakanlığı 575 bin, CGT sendikası ise 1,6 milyon katılımcı açıklamıştı. Aynı gün yetkililer 448 gözaltı ve 53 polis yaralanması bildirmişti. Bu rakamlar 5 Kasım’a aittir; 7 Kasım bilançosuyla karıştırılmamalıdır.
GENÇLİĞİN GELECEKSİZLİĞİ, EMEKÇİLERİN GEÇİM SORUNU VE SİSTEMİN KRİZİ
Fransa’daki son haftaların protestoları, yalnızca belirli bir günlük eylem çağrısının sonucu olarak değerlendirilemez. Hayat pahalılığı, ücretlerin alım gücündeki aşınma, eğitim alanındaki sorunlar, genç işsizliği ve geleceğe ilişkin güvencesizlik, farklı toplumsal kesimlerin itirazlarını aynı meydanlarda buluşturuyor.
Gençliğin protestoları, eğitim ve çalışma yaşamında karşılaştığı sorunların ötesinde, kendisine sunulan geleceğe yönelik bir itirazı da taşıyor. Öğrencilerin ve liselilerin talepleri, emekçilerin ücret ve yaşam koşulları mücadelesiyle kesişiyor. Bu kesişme, Fransa’daki toplumsal hareketin en önemli özelliklerinden biri.
5 Kasım’daki sendikal eylemler ile 7 Kasım’daki gençlik merkezli gösteriler arasındaki bağ da bu açıdan önem taşıyor. Bir tarafta ücretler, satın alma gücü ve kamu hizmetleri için mücadele eden işçiler; diğer tarafta eğitim, gelecek ve yaşam koşulları için sokaklara çıkan gençlik bulunuyor. Bu talepler birbirinden kopuk değil. Her ikisi de mevcut ekonomik ve toplumsal koşulların yarattığı sorunlara dayanıyor.
Öte yandan protestoların katılımında son haftalarda görülen düşüşü görmezden gelmek de doğru değildir. 17 Ekim’den 7 Kasım’a uzanan resmî veriler, cumartesi eylemlerinin sayısal olarak küçüldüğünü ortaya koyuyor. Bu durum, hareketin örgütlenme kapasitesi, sürekliliği ve farklı toplumsal kesimleri ortak talepler etrafında birleştirme gücü üzerine tartışmayı gerekli kılıyor.
Polisin yoğun biçimde görevlendirilmesi, on binlerce kişinin önleyici kontrole tabi tutulması ve yüzlerce gözaltı, protestoların güvenlik politikalarıyla karşı karşıya geldiğini gösteriyor. Kamu düzeninin korunması gerekçesiyle alınan önlemlerin gösteri ve ifade özgürlüğü üzerindeki etkisi de tartışılmalıdır.
Bugün Fransa meydanlarında yükselen itiraz, gençliğin ve emekçilerin yaşam koşullarına ilişkin bir hesaplaşmanın parçasıdır. Bu mücadelenin geleceği, yalnızca meydanlara çıkanların sayısıyla değil; işçi sınıfının, öğrencilerin, liselilerin ve diğer ezilen kesimlerin taleplerini ne ölçüde ortaklaştırabildiğiyle de belirlenecektir.
Meydanlarda yükselen ses, geçim derdinin ve geleceksizlik kaygısının toplumsal bir itiraza dönüştüğünü gösteriyor. Bu itirazın kalıcı bir mücadele hattına dönüşüp dönüşmeyeceğini ise önümüzdeki günlerdeki örgütlenme, dayanışma ve eylem süreci gösterecek.
