Ortadoğu’da İran, Suudi Arabistan, Yemen ve ABD arasındaki askerî gerilim yeni bir aşamaya taşındı. Suudi Arabistan, 8 Kasım Pazar sabahı başkent Riyad’ı ve ülkenin farklı bölgelerini hedef alan füze saldırılarının hava savunma sistemleri tarafından engellendiğini açıkladı. Önlenen füzelerden düşen parçalar, Riyad’ın finans merkezindeki devlet petrol şirketi Saudi Aramco’ya ait bir binada hasara yol açtı.
Associated Press’in (AP) haberine göre Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon, iki balistik füze ve iki seyir füzesinin önlendiğini duyurdu. Suudi Enerji Bakanlığı, düşen parçaların binada sınırlı hasara neden olduğunu ve can kaybı yaşanmadığını bildirdi.
Suudi yönetimi saldırıdan Yemen’deki Husileri sorumlu tuttu. Ancak bu suçlamanın bağımsız biçimde doğrulanmış bir sonucu henüz bulunmuyor.
YEMEN’DE HAVA SALDIRILARI: EN AZ 27 ÖLÜ İDDİASI
Son gelişmeler, Suudi Arabistan’ın Yemen’in başkenti Sana çevresinde cumartesi günü düzenlediği hava saldırılarının ardından yaşandı. Husilere bağlı yetkililer, saldırılarda en az 27 kişinin öldüğünü ileri sürdü. Bu sayı bağımsız kaynaklarca henüz doğrulanmış değil.
Birleşik Arap Emirlikleri de Umman Denizi’nde alev alan bir yük gemisindeki 22 mürettebatın kurtarıldığını açıkladı. İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları kurumu, Umman açıklarında bir tankerin yangın nedeniyle tahliye edildiğini bildirdi. İki olayın aynı gemiye ait olup olmadığı kesinleşmedi.
Bölgede ticari deniz taşımacılığı da ciddi risk altında. ABD güçleri cumartesi günü Umman Körfezi’nde İran’a yönelik deniz ablukasını ihlal etmeye çalıştığını ileri sürdükleri bir yük gemisini etkisiz hale getirdi. İran ordusu ise Hürmüz Boğazı çevresinde iki tankerin mayına çarparak yandığını duyurdu.
Hürmüz Boğazı, dünya petrol taşımacılığının en kritik geçiş noktalarından biri. Bu bölgede yaşanacak daha geniş çaplı bir çatışma, yalnızca Ortadoğu ülkelerini değil, küresel enerji piyasalarını ve uluslararası ticareti de doğrudan etkileme potansiyeli taşıyor.
PETROL, DENİZ YOLLARI VE BÖLGESEL GÜÇ MÜCADELESİ
Ortadoğu’da yaşanan gelişmeler, bölgenin enerji kaynakları ve stratejik ulaşım yolları üzerindeki güç mücadelesinin ne kadar kırılgan bir zeminde ilerlediğini gösteriyor.
Riyad’daki Aramco binasının hasar görmesi, petrol altyapısının ve finans merkezlerinin askerî gerilimden nasıl etkilendiğinin somut bir örneği. Yemen’deki saldırılar, Hürmüz Boğazı çevresindeki abluka ve tanker güvenliğine ilişkin gelişmeler, çatışmanın bölgesel sınırları aşabilecek sonuçlar taşıdığını ortaya koyuyor.
Bu gelişmelerin arka planında yalnızca Suudi Arabistan ile Husiler arasındaki çatışma bulunmuyor. ABD’nin İran’a yönelik deniz ablukası, İran’ın bölgesel askerî kapasitesi, Körfez ülkelerinin güvenlik politikaları ve büyük güçlerin enerji güzergâhları üzerindeki çıkarları da krizin belirleyici unsurları arasında.
Bölge halkları açısından ise bu güç mücadelesinin bedeli; bombardıman, yıkım, yerinden edilme, ekonomik istikrarsızlık ve can kayıpları olarak ortaya çıkıyor. Petrol ve stratejik geçiş yolları üzerinden yürütülen rekabetin toplumsal maliyetini, karar mekanizmalarında söz sahibi olmayan milyonlarca insan ödüyor.
Ortadoğu’da kalıcı bir istikrarın sağlanması, yalnızca askerî ittifakların ve güvenlik anlaşmalarının genişletilmesiyle mümkün görünmüyor. Yemen’den Filistin’e, İran’dan Körfez ülkelerine uzanan çatışmaların tarihsel, siyasal ve ekonomik nedenleri ele alınmadan bölgedeki gerilimin sona ermesi beklenemez.
