İki yıllık direniş sandığa yansıdı; Belgrad sokakları zafer kutlamalarıyla doldu
Sırbistan’da 25 Ekim’de yapılan erken genel seçimler, Aleksandar Vučić’in yıllardır sürdürdüğü siyasal hâkimiyete ağır bir darbe vurdu. Yaklaşık iki yıldır yolsuzluğa, otoriterleşmeye ve cezasızlığa karşı mücadele eden öğrenci hareketinin desteklediği “Öğrenci Listesi – Öğrenciler Kazanıyor”, ilk sonuç tahminlerine göre 250 sandalyeli parlamentoda 135-140 sandalye kazanırken Vučić’in öncülüğündeki blokun yaklaşık 105 sandalyede kalması bekleniyor. Vučić de televizyondan yaptığı açıklamada yenilgiyi kabul ederek öğrenci listesinin kazandığını söyledi. Sonuçlar henüz kesinleşmemiş olsa da ortaya çıkan tablo, iktidar açısından önemli bir siyasal yenilgiye işaret ediyor.
NOVİ SAD’DAN BELGRAD’A: ÖFKE DİRENİŞE DÖNÜŞTÜ
Sırbistan’da kitlesel protestoların büyümesinde, Kasım 2024’te Novi Sad tren istasyonunun çatısının çökmesi ve 16 kişinin yaşamını yitirmesi belirleyici bir dönüm noktası oldu. Felaketin ardından sorumluların hesap vermesini isteyen öğrenciler, yolsuzluk ve yönetimdeki hesap vermezlik karşısında sokaklara çıktı. Eylemler zamanla ülke çapında yayılarak Vučić yönetimine karşı en güçlü toplumsal meydan okumalardan birine dönüştü.
Öğrencilerin öncülüğündeki hareket, yalnızca bir felaketin sorumlularının hesap vermesini isteyen tepkiyle sınırlı kalmadı. İki yıla yayılan mücadele, iktidarın siyasal denetimine, yolsuzluk düzenine ve otoriter yönetim anlayışına karşı geniş bir toplumsal itirazı bir araya getirdi.
Seçim yenilgisinin açıklanmasının ardından Belgrad sokakları kutlamalara sahne oldu. Binlerce insan meydanlara ve ana caddelere akın etti; araçlar korna çaldı, kalabalıklar “Zafer!” sloganları attı. Sokaklarda yükselen coşku, seçim sandığındaki sonucun ötesinde, uzun süredir biriken toplumsal öfkenin görünür ifadesiydi.
SANDIKTAKİ YENİLGİ, MÜCADELENİN SONU DEĞİL
Sırbistan’daki gelişmeler, gençliğin ve halkın tabandan gelişen kolektif mücadelesinin, uzun süre iktidarda kalmış bir yönetimi ciddi biçimde geriletebileceğini gösteriyor. Öğrencilerin kararlı eylemleri, toplumsal hoşnutsuzluğun örgütlü bir siyasal güce dönüşmesinde önemli bir rol oynadı.
Ancak bir iktidarın seçimde yenilmesi, mevcut düzenin kendiliğinden değiştiği anlamına gelmez.
Parlamentodaki sandalye dağılımının değişmesi; yolsuzluk mekanizmalarının tasfiye edildiğini, devlet aygıtının demokratikleştiğini ya da emekçilerin yaşam koşullarının iyileştiğini tek başına kanıtlamaz. Seçim zaferinin gerçek toplumsal sonuçları, bundan sonra atılacak adımlarla ve mücadele içindeki güç ilişkileriyle belirlenecektir.
Bu nedenle temel mesele, öğrencilerin ve halkın ortaya koyduğu mücadele iradesinin seçim sonrasında dağılıp dağılmayacağıdır. Hesap verebilirlik, demokratik haklar ve yolsuzlukla mücadele taleplerinin hayata geçirilmesi; hareketin bağımsızlığını, taban örgütlenmesini ve toplumsal baskı gücünü korumasıyla doğrudan bağlantılıdır.
Devrimci bir perspektiften bakıldığında, seçim sonuçları ne küçümsenmeli ne de sınırları gözden kaçırılarak mutlak bir kurtuluş olarak sunulmalıdır. Vučić yönetiminin yenilgisi önemli bir siyasal gerilemedir; fakat emekçilerin sömürüden, eşitsizlikten ve sermaye egemenliğinden kurtuluşu, yalnızca parlamentodaki çoğunluğun değişmesiyle sağlanamaz.
Sırbistan’da sandıkta bir eşik aşıldı. Şimdi belirleyici olan, sokaklarda açığa çıkan mücadele gücünün kalıcı örgütlenmeye ve gerçek toplumsal değişime dönüşüp dönüşmeyeceğidir.
