TARİHSEL GERÇEKLERİ ÇARPTIRARAK DEVRİMCİ MİRAS SAHİPLENİLEMEZ: GRUPÇULUĞUN, KİBİRİN VE TARİHSEL RÖVANŞİZMİN ÇIKMAZI

featured
0
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Her devenin hayali hamuta kalkmaktır; sırtındaki kambur olmasa! Ne var ki bazıları, kendi tarihsel kamburunu taşımak yerine onu başkalarının sırtına yükleyerek kendisine bir çıkış yolu yaratmaya çalışıyor. Kendini var etme psikolojisiyle sözde tarihsel analizler yapan, ancak koca bir çarpıtmanın gölgesinde ezikleşerek siyasal bir çıkış kapısı arayanların ilk yaptığı şey, kendilerine bir hedef belirlemek ve ardından sarıldıkları ilk argüman üzerinden, sanki tarihsel süreçte kendileri hiç yokmuş gibi bir izlenim yaratmaktır. Böylece kendi sorumluluklarını görünmez kılarken başkalarını mahkûm ederek siyasal bir meşruiyet üretmeye çalışırlar.

Konumuz, tarihsel olarak yaşanmış ve bugün ancak bilimsel bir yöntemle ele alındığında devrimci hareket için dersler barındıran 1987 DABK-Konferans ayrılığı, ardından gelen 1992 birliği ve 1994 ayrılığıdır.

İlk bakışta, aradan bunca yıl geçtikten sonra bu tartışmaları yeniden gündeme taşımanın bugüne ne faydası olabileceği sorulabilir. Bu soru bütünüyle haksız değildir. Ancak tarihsel gerçeklerin üzeri örtüldüğünde, çarpıtmaların ve siyasal sahtekârlıkların sesi daha yüksek çıkar. Tarihsel süreçler bizim okulumuzdur. Onları incelemek, geçmişin hesaplarını bugüne taşımak için değil, geçmişin deneyimlerinden bugünün ve geleceğin devrimci mücadelesi için sonuçlar çıkarmak amacıyla gereklidir.

Eğer bu tarihsel tartışmalardan çıkarılacak bir ders, özelde Türkiye ve Kürdistan devrimine, genelde dünya devrimine katkı sunacaksa; eğer bu tarihsel miras üzerinden geleneğin önünü açacak, yeni bir ideolojik ve politik sıçramanın manivelasını oluşturacaksa, elbette bu tartışmaların anlamı ve önemi vardır. Üstelik bu tartışmalar, bugün geçmişi kendi siyasal ihtiyaçlarına göre yeniden yazmaya çalışanların tarihsel rollerinin, iddialarının ve sorumluluklarının da sorgulanmasını zorunlu kılmaktadır.

DABK, 1980 sonrası geleneğin devrimci cüretinin ve mücadele iradesinin önemli bir ifadesidir. Kadrolarının çok büyük bir bölümünü bu mücadele anlayışıyla şekillendirmiş; en zor koşullarda, kavganın en çetin alanlarında yeni bölgeler ve yeni savaş alanları yaratmak için çaba göstermiş bir kuşaktan söz ediyoruz. Bu kuşağın önemli bir bölümü, devrimci mücadele içerisinde yaşamını yitirmiştir. Bu tarihsel gerçekliği inkâr etmek ya da küçümsemek, ancak tarihsel belleğini siyasal hesaplaşmaların emrine vermiş bir anlayışın ürünü olabilir.

DABK’ın tarihsel rolünü teslim etmek, onun bütün politik ve örgütsel tutumlarını eleştiriden muaf tutmak anlamına gelmez. Tam tersine, devrimci mirasa sahip çıkmanın yolu, o mirası bilimsel eleştiri ve özeleştiri süzgecinden geçirmekten geçer. Ancak eleştiri adı altında tarihsel gerçekleri eğip bükmek, bir dönemin bütün karmaşık ilişkilerini tek bir kişinin ya da grubun hatalarına indirgemek, bilimsel çözümleme değil, siyasal manipülasyondur.

Bugün yeniden üretilen bu sahte argümanların gündemimize nasıl taşındığına bakmak gerekir. Geleneğin iki oportünist kanadı arasındaki birlik tartışmalarının yeniden gündeme gelmesiyle birlikte, geçmişin tozlu köşelerinde kalmış bazı hesaplar da yeniden ortaya çıkarıldı. Adeta çakıl taşlarının arasındaki nemli bölgede yaşamaya alışmış solucanların, güneşi görünce bulundukları yeri terk etmesi gibi, geçmişte sonuçlanmış tartışmalardan bugüne siyasal bir varlık alanı yaratılmaya çalışılıyor.

Oysa DABK-Konferans ayrılığı sorunu, 1992 birliğiyle tarihsel olarak aşılmıştır. Bu, geçmişte yaşananların bütün ayrıntılarıyla çözümlendiği ya da tarafların tümüyle aynı düşünsel sonuçlara ulaştığı anlamına gelmez. Ancak iki yapı, geçmişteki ayrılığı aşarak yeniden birlik kurmuş; bu birlikle birlikte eski ayrılığın taraflar üzerindeki siyasal ve örgütsel hükmü de sona ermiştir. Dolayısıyla bugün hâlâ 1987’nin darbe tartışmasını, sanki 1992 birliği hiç yaşanmamış gibi gündeme taşımak, tarihsel sürecin bütünlüğünü görmezden gelmektir.

Kimin darbeci, kimin tasfiyeci olduğu tartışması, 1992 birliğinin ardından bugünkü siyasal mücadelenin temel meselesi olmaktan çıkmıştır. Bugün yapılması gereken, geçmişteki deneyimlerden bilimsel sonuçlar çıkarmak ve bunları geleceğin devrimci mücadelesine taşımaktır. Belki de 1992 birliğinin tarihsel önemi tam da burada yatmaktadır: Geçmişin ayrılıklarını aşabilme iradesi, bütün çelişkileri ortadan kaldırmasa bile, devrimci hareketin yeniden birleşebilmesinin mümkün olduğunu göstermiştir.

Aradan 35 yılı aşkın zaman geçmişken hâlâ “DABK darbe yaptı, iradeyi tanımadı” demek, yalnızca tarihsel bir iddia ortaya atmak değildir. Aynı zamanda 1992 birliğinin hangi koşullarda, hangi siyasal iradeyle ve hangi hesaplaşmaların ardından gerçekleştirildiğini de sorgulatır. Eğer DABK gerçekten anlatıldığı gibi partinin iradesini zorla gasp etmiş, örgütsel meşruiyeti ortadan kaldırmış bir yapı idiyse, bu birlik hangi siyasal ve örgütsel temelde gerçekleşmiştir?

Dönemin “Ordu DABK’ta, Parti bizde kaldı” biçimindeki esprileri de bu tarihsel atmosferin bir parçasıdır. Bu espri, birlik görüşmelerinden önce DABK barınağında dahi konuşuluyordu. Üstelik Konferans kadrolarına, güçlerin birleştiği haberini ulaştıran da DABK’ın seyyar gerilla birliğiydi. Bugün darbecilik iddiasını sürekli tekrarlayanların açıklaması gereken ilk meselelerden biri budur.

DABK’ın karşı karşıya olduğu durum, anlatıldığı gibi açıkça tartışılmış ve karara bağlanmış bir parti iradesinin basitçe reddedilmesi değildi. Konferans kadroları bu meseleyi parti içinde ortak bir tartışma ve sonuçlandırma sürecine taşımamıştı. Dolayısıyla DABK’ın önünde, üzerinde uzlaşılmış ve örgütsel olarak sonuçlandırılmış bir karar bulunduğu iddiası tarihsel gerçeklikle örtüşmüyordu.

Buna rağmen sözde “darbeci DABK”, birlik sorununu geri sempatizandan ileri sempatizanlara, kadrolardan ulaşabildiği örgütsel alanlara kadar, güvenlik ve olanaklar ölçüsünde tartışmaya açmış; birlik düşüncesini yaygınlaştırmak için çaba göstermiştir.

Şimdi soralım: Darbe yapan kimdir? Örgütsel tartışmayı genişletmeye, birlik düşüncesini yaymaya ve güçleri birleştirmeye çalışanlar mı, yoksa parti içi çelişkileri ortak bir zeminde tartışıp sonuçlandırmadan karşı tarafı peşinen mahkûm edenler mi?

Hataları ve zaafları şahsileştirmekten yana değilim. Ancak dönemin kadrolarının önemli bir bölümünün artık hayatta olmadığı, hayatta kalanların ise kendi tanıklıklarını ortaya koymakta sınırlı kaldığı düşüncesinden hareketle, tarihsel gerçekleri istediği gibi eğip bükenlere de sessiz kalınamaz.

Bugün paslı silahını yeniden kuşanıp geçmişin hesaplarını bugüne taşıyan kimi kalemler, sanki dönemin bütün kadroları artık konuşamayacakmış gibi rahat davranıyor. 1992 birliğine duydukları öfkeyi 35 yıldır içlerinde taşıyan bu anlayış, tarihsel çözümleme yapmak yerine kişisel ve grupsal bir rövanş arayışına girişiyor. Kendi siyasal varlığını devrimci değerler üzerinden yeniden üretmeye çalışırken, o değerlerin tarihsel sahiplerini de itibarsızlaştırmayı hedefliyor.

Bu yaklaşımın en belirgin özelliği, dönemin bütün karmaşık örgütsel ilişkilerini birkaç kişilik bir kahramanlık ve hainlik hikâyesine indirgemesidir. Anlatıya göre dönemin en yaman Marksist-Leninist-Maoist kadroları bunlardır; geriye kalanlar ise ya darbeci, ya ajan ya da tasfiyecidir. Böyle bir tarih yazıcılığı, bilimsel yöntemin değil, siyasal kibrin ürünüdür.

Peki gerçekten öyle midir?

Bütün hataları ve sorumlulukları Nihat üzerinden açıklamaya çalışmak, ancak tarihsel süreci dar bir kişisel hesaplaşmaya indirgeyen bir zihniyetin ürünü olabilir. Eğer ajanlar vardıysa, eğer bu ajanlar partiyi bölüyor ve örgütsel iradeyi tahrip ediyorsa, o zaman şu soruyu sormak gerekir: Sen neredeydin? Partiyi korumak, örgütsel güvenliği sağlamak ve karşıdevrimci sızmalara karşı mücadele etmek senin de görevin değil miydi?

Üstelik anlatının kendi içinde ciddi çelişkileri vardır. Bir yandan Nihat ajan ilan edilmekte, diğer yandan onunla birlikte hareket eden kişi kendisini dönemin en uyanık, en sağlam Maoist komünist kadrosu olarak sunmaktadır. Ajan olduğu ileri sürülen bir kişiyle birlikte partiye kök önerisi sunulmakta, ordu tüzüğü üzerinden örgütsel dayatmalarda bulunulmakta, fakat bütün bunlar anlatılırken sorumluluk yalnızca diğer kişiye yüklenmektedir.

Daha da önemlisi, Batı delegelerinin bölgeye gelememesi veya gecikmesi ihtimali üzerinden, kök aracılığıyla tasfiye gerçekleştirme ve örgütsel iktidarı ele geçirme hesaplarının yapıldığı iddiaları da aynı tarihsel tablonun parçasıdır. Bu ilişkiler, kararlar ve girişimler tartışılmadan yalnızca Nihat’ın ajanlığı üzerinden bir siyasal temizlik anlatısı oluşturulamaz.

Eğer Nihat ajan idiyse, onunla birlikte hareket edenlerin örgütsel ve siyasal sorumluluğu neydi? Eğer tasfiyecilikten söz ediliyorsa, tasfiye girişimlerinin bütün tarafları neden aynı açıklıkla tartışılmıyor? Eğer darbecilik suçlaması yöneltiliyorsa, dönemin örgütsel ilişkileri, karar mekanizmaları ve fiilî uygulamaları neden bir bütün olarak ele alınmıyor?

Kendi rolünü görünmez kılıp bütün sorumluluğu başkalarına yüklemek, Maoist eleştiri ve özeleştiri anlayışıyla bağdaşmaz. Kendisini her zaman haklı, karşısındakini ise her koşulda suçlu gören bir anlayışın devrimci eleştiriyle hiçbir ortak noktası yoktur.

Burada daha temel bir ideolojik soruna da işaret etmek gerekiyor. Geçmişteki örgütsel ayrılıkları bugüne taşıyan, kendi grubunun tarihsel konumunu mutlaklaştıran ve diğer bütün kadroları kendi ölçülerine göre tasnif eden bu yaklaşımın temelinde grupçuluk vardır.

Maoizm açısından grupçuluk, yalnızca örgütsel bir hizipçilik sorunu değildir. Sınıfın, partinin ve devrimin çıkarlarını dar bir grubun çıkarlarına tabi kılmaktır. Kendi grubunu eleştirinin üzerinde görmek, kendi geçmişini dokunulmazlaştırmak, farklı düşünceleri düşmanlıkla karşılamak ve örgütsel mücadeleyi kişisel otorite alanına dönüştürmek, proletarya devrimciliğinin değil, küçük burjuva bireyciliğinin ve grupçu zihniyetin belirtileridir.

Maoist anlayışta eleştiri ve özeleştiri, devrimci gelişmenin temel araçlarındandır. Hiçbir kadro, hiçbir grup ve hiçbir tarihsel örgütsel konum eleştirinin üzerinde değildir. Bir dönemin mücadele deneyimlerinden ders çıkarmak, o dönemin hatalarını da başarıları kadar açıkça ortaya koymayı gerektirir. Ancak eleştiri, kendi grubunun tarihsel üstünlüğünü kanıtlama aracına dönüştürüldüğünde, bilimsel niteliğini kaybeder ve hizipçi bir hesaplaşmaya dönüşür.

Bu anlayışın bir başka özelliği de örgütsel kibirdir. Kendini sürekli olarak en doğruyu bilen, en ileri bilince sahip, en sağlam devrimci çizgiyi temsil eden konumda görmek; diğerlerini ise tarihsel olarak yetersiz, ideolojik olarak geri ve siyasal olarak güvenilmez ilan etmek… Bu, devrimci mütevazılığın değil, küçük burjuva kibir ve kendini beğenmişliğin dışavurumudur.

Dahası, bu zihniyetin saati geçmişte durmuştur. Bugünün sorularına hâlâ dünün cevaplarını vermektedir. Aradan onlarca yıl geçmiş; Türkiye ve Kürdistan’da sınıf mücadelesinin koşulları, emperyalist sistemin işleyişi, devletin baskı ve denetim mekanizmaları, toplumsal ilişkiler ve devrimci mücadelenin ihtiyaçları önemli ölçüde değişmiştir. Dünya devriminin deneyimleri, sosyalist inşa süreçlerinin sorunları ve uluslararası komünist hareketin yaşadığı ideolojik-politik krizler yeni değerlendirmeleri zorunlu kılmaktadır.

Fakat geçmişteki bir ayrılığın dar kalıplarına sıkışmış bir zihniyet, bugünün bu yakıcı sorularıyla hesaplaşmak yerine 1987’nin, 1992’nin ve 1994’ün tartışmalarında dönüp durmaktadır. Tarihi incelemek başka, tarihin içinde donup kalmak başkadır. Birincisi bilimsel devrimci tutumdur; ikincisi düşünce tembelliği ve dogmatizmdir.

Maoist diyalektik, somut koşulların somut tahlilini esas alır. Devrimci teori, yaşamın ve mücadelenin önünde yürümeli; değişen koşulları açıklayabilmeli, yeni sorunlara yanıt üretebilmelidir. Geçmişin hazır kalıplarını bugüne taşıyarak düşünsel üretimden kaçmak, Maoizm değil, Maoizmin dogmatik bir karikatürüdür.

Bir dönem dağda gerilla mücadelesi yürütmüş olmak da hiç kimseye ömür boyu siyasal dokunulmazlık kazandırmaz. Üstelik o yıllarda dahi “silahlı bürokrat” olarak anılacak kadar örgütsel hiyerarşiyi ve otoriteyi öne çıkaran bir zihniyetin, bugün kalkıp devrimci demokrasi, parti iradesi ve Maoist örgüt anlayışı üzerine ders vermeye girişmesi ayrıca sorgulanmalıdır.

Gerilla mücadelesi, yalnızca silah taşımak, emir vermek veya örgütsel mevki sahibi olmak değildir. Gerilla, kitlelerden öğrenmeyi, kitlelere güvenmeyi, onların içinde kök salmayı ve devrimci pratiği sürekli yenilemeyi gerektirir. Silahın ve örgütsel konumun yarattığı otoriteyi siyasal düşüncenin yerine koymak, devrimci önderlik değil bürokratik zihniyettir.

Bugün geçmişteki gerilla günlerini siyasal bir üstünlük belgesi gibi sunanların, o günün mücadele deneyimlerini bugünün ihtiyaçlarıyla ilişkilendirmeleri gerekir. Geçmişin mücadele biçimlerini ve örgütsel konumlarını kişisel prestij malzemesi yapmak, devrimci mirasa sahip çıkmak değildir. Devrimci miras, bugünün sınıf mücadelesine yanıt üretebildiği ölçüde canlıdır.

Dönemin tarihsel tablosunda bir başka gerçek daha vardır. DABK içinde “anti-birlikçiler” olarak tanımlanan, örgütsel bakımdan örgütsüz bir güç durumunda bulunan bir kesim de mevcuttu. Birlik çalışmaları sırasında bu kesimin bir bölümü faaliyetini bıraktı. Geriye kalanların bir bölümü ise birliğe başlangıçta ikna olmamalarına rağmen, birliğin parti kararı hâline gelmesiyle birlikte bu kararı savunma sorumluluğunu üstlendi.

Üstelik bu kesimin bir bölümü, bugün kendisini dönemin en kararlı komünist kadroları olarak sunanlardan çok daha tutarlı bir birlik tutumu sergiledi. Çünkü örgütsel iradeye saygı, yalnızca kendi düşüncenin kabul edildiği koşullarda gösterilecek bir erdem değildir. Devrimci örgüt kültürü, farklı düşüncelere rağmen ortak karara sahip çıkabilmeyi de gerektirir.

Ne var ki bugün darbe ve tasfiyecilik söylemini dilinden düşürmeyen kalemler, dönemin kirli hesaplarını, örgütsel iktidar mücadelelerini ve kendi sorumluluklarını aynı açıklıkla tartışmaya yanaşmıyor. Konunun yalnızca bir tarafını öne çıkarıp diğer tarafını görünmez kılmak, siyasi hokkabazlık değilse nedir?

Bilimsel çözümleme, yalnızca sonuçlar üzerinden hüküm vermekle yetinmez. Neden-sonuç ilişkisini, tarihsel koşulları, sınıfsal ve ideolojik yönelimleri, örgütsel ilişkileri ve bütün bunların birbirleriyle etkileşimini inceler. Senteze ancak böyle ulaşılabilir. Bir tarihsel sürecin içinden yalnızca kendi tezini doğrulayan parçaları seçmek, bilimsel yöntem değil, seçmeci tarih yazıcılığıdır.

Geleneğin iki kanadının bugün yeniden birlik yapıp yapmayacağı, hangi koşullarda ve hangi ilkeler temelinde bir araya gelebileceği, elbette onların kendi değerlendirmelerine bağlıdır. Kimseye bu konuda akıl verecek durumda değiliz. Ancak ilkelere dayalı, ideolojik ve politik bir hesaplaşmayı esas alan, geçmişin hatalarından gerçekten ders çıkaran bir birlik çalışması ortaya çıkarsa bundan sevinç duyarız.

Çünkü devrimci birlik, geçmişin bütün ayrılıklarını yok saymak değildir. Farklılıkları bilimsel temelde tartışabilmek, ortak mücadele zeminini oluşturabilmek ve proletaryanın devrimci çıkarlarını grupsal hesapların üzerinde tutabilmektir. Birlik, kişisel otorite mücadelelerinin, tarihsel rövanş arayışlarının veya örgütsel mevki hesaplarının ürünü olamaz.

Sonuç olarak mesele, 1987’de kimin haklı, kimin haksız olduğuna ilişkin bitmeyen bir mahkeme kurmak değildir. Mesele, bu tarihsel deneyimlerden hangi devrimci derslerin çıkarılacağıdır. DABK’ın tarihsel rolünü teslim etmek, onun bütün kararlarını eleştiriden muaf tutmak değildir. Konferans’ın tarihsel konumunu tartışmak da onu toptan mahkûm etmek anlamına gelmez. Her iki süreci de dönemin koşulları, ideolojik ayrılıklar, örgütsel ilişkiler ve pratik sonuçlar üzerinden değerlendirmek gerekir.

Ancak hiç kimse, geçmişin bir bölümünü kendisine tarihsel tapu yaparak bütün geleneğin temsilcisi olduğunu ilan edemez. Hiç kimse, kendi grupsal çıkarlarını proletaryanın çıkarlarıyla özdeşleştiremez. Hiç kimse, geçmişte ödenmiş bedelleri bugünkü düşünsel yetersizliğinin, siyasal kısırlığının ve ideolojik dogmatizminin örtüsü hâline getiremez.

Devrimci tarih, kişisel kahramanlık hikâyelerinden ve grupçu mülkiyet iddialarından çok daha büyüktür. O tarih, yalnızca belirli isimlerin değil, mücadeleye katılan, bedel ödeyen, yaşamını yitiren, hatalarıyla ve başarılarıyla bir dönemin deneyimini yaratan binlerce kadro ve emekçinin ortak mirasıdır.

Bu mirasa sahip çıkmanın yolu, geçmişin mezar taşlarına yaslanarak bugüne hüküm vermek değil; geçmişin deneyimlerini bugünün sınıf mücadelesinin ihtiyaçlarıyla buluşturmaktır. Düşünce üretmek, yeni koşulları çözümlemek, devrimci teoriyi geliştirmek ve pratiğin ihtiyaçlarına yanıt verebilmektir.

Geçmişteki bir ayrılığı ömrünün sonuna kadar siyasal kimlik hâline getiren, bugünün sorularına yanıt üretmek yerine dünün hesaplarını yeniden ısıtan, kendi grubunu mutlaklaştırıp diğerlerini tarihsel olarak mahkûm eden bir zihniyet, ne kadar Maoist olduğunu iddia ederse etsin, Maoizmin diyalektik ve devrimci özünden uzaklaşmıştır.

Bizim açımızdan, geçmişte bedel ödemiş olmak, hiçbir kadroyu eleştiriden muaf tutmaz. Ancak aynı biçimde, geçmişte bedel ödemiş kadroların tarihsel değerini küçümsemek, mücadele mirasını kendi kişisel rövanşının malzemesi yapmak da kabul edilemez.

Tarihsel miras, kişisel mülk değildir. Devrimci gelenek, grupçu kibirle korunamaz. Maoizm, geçmişin ezberlerini tekrarlamak değil, gerçeği araştırmak, çelişkileri çözümlemek, hatalardan öğrenmek ve devrimin ihtiyaçlarına yanıt üretmektir.

Dünün ayrılıklarında kendisine siyasal bir kimlik arayanlara söyleyeceğimiz şudur: Geçmişin hesabını tutmakla devrimci gelecek kurulmaz. Tarihsel mirasın gerçek sahibi olduğunu iddia eden, önce o mirası bugünün mücadelesine hangi düşünsel, ideolojik ve politik katkıyla taşıdığını göstermek zorundadır.

Gerisi, geçmişin gölgesinde büyütülen bir rövanş hezeyanından ibarettir.

Devrim KIRMIZIDAĞ

Uygulamayı Yükle

Uygulamamızı yükleyerek içeriklerimize daha hızlı ve kolay erişim sağlayabilirsiniz.